TILSIMLI GÖMLEK
Tılsımlı Gömlek, Osmanlı saray geleneğinde müneccimbaşı nezaretinde; ebced, cifr, felekname ve astronomi gibi kadim ilimlerden istifade edilerek “eşref vakit” esasına göre hazırlanan özel bir havâs eseridir. Her bir gömlek, hattatlar ve ehil ustalar tarafından niyet ve hesap üzere işlenmiş, şahsa özel bir tertip olarak hazırlanmıştır.
Kanuni Sultan Süleyman, II. Selim ve III. Murad’a ait tılsımlı gömlekler, bu geleneğin en bilinen örnekleri arasında yer alır. Bir kısmı hiç giyilmeden, üzerindeki şifreli düzen bozulmadan günümüze ulaşmıştır.
Üretim sürecinde kaftan, sancak ve benzeri saray eşyalarında da aynı tılsım anlayışı uygulanmış; seçilen özel kumaşlar üzerine işleme yapılmış, yazılar tamamlandıktan sonra ise yıkanmadan muhafaza edilmiştir. Çünkü suyun yazıyı ve işlenen tertibi zayıflatabileceği kabul edilmiştir.
Gömlek yüzeylerinde ayetler ve sureler, geometrik formlar içine yerleştirilir; kare, daire ve üçgen bölmelerde vefk ve ebced hesabı ile düzenlenir. Böylece her eser, sembolik ve düzenli bir manevî yapı kazanır.
TILSIMLI GÖMLEKLERİMİZİN NİYET EDİLEN ETKİLERİ
KİŞİYE ÖZEL HAZIRLAMA SİSTEMİ
Eğer gömlek kişiye özel hazırlanacaksa, üzerine kişinin ismi ve anne ismi yazılır; böylece çalışma doğrudan o kişiye ait olur. Nesilden nesile aktarılması istenen çalışmalarda ise isim yazılmaz ve daha genel bir tertip hazırlanır.
Havâs ehline göre isim yazılarak hazırlanan çalışmalar daha güçlü ve daha tesirli kabul edilir.